Bedaius-Sanai fi Tertibiş-Şerai (14 Cilt) - بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع
Bedaius-Sanai, Alâeddin Ebû Bekir b. Mes’ûd el-Kâsânî’nin Hanefî fıkıh birikimini sistemli biçimde ele aldığı klasik eseridir. Bu takım, Darü’s-Sirac yayınevinin Sait Bektaş tahkikiyle hazırlanan 14 ciltlik Arapça neşridir. Klasik fıkıh metinleriyle çalışan okuyucuya hükümleri, dayanaklarını ve görüş ayrılıklarını birlikte inceleme imkânı sunar.
Hanefî fıkhında sistemli bir başvuru eseri
Kâsânî’nin anlatımında bir fıkhî mesele, onu meydana getiren unsurlar ve bağlı bulunduğu esaslarla birlikte açıklanır. Böylece okuyucu yalnızca ulaşılan hükmü görmez; hükmün hangi şartlarda geçerli olduğunu ve nasıl gerekçelendirildiğini de takip edebilir. Bu düzen, ders okumalarında konu bütünlüğünü korumaya ve araştırmalarda ilgili tartışmaya ulaşmaya yardımcı olur.
Eser, Kâsânî’nin hocası Alâeddin es-Semerkandî’nin Tuhfetü’l-Fukahâ adlı çalışmasıyla bağlantılı bir şerhtir. Hanefî fıkıh geleneğindeki metin ve şerh ilişkisini görmek isteyenler için de anlamlı bir okuma zemini oluşturur.
Görüşler ve deliller birlikte
Bedaius-Sanai’de Hanefî mezhebinin görüşleri, naklî deliller ve aklî gerekçeler üzerinden değerlendirilir. Ebû Hanîfe, Ebû Yûsuf, İmam Muhammed ve Züfer arasındaki görüş ayrılıkları ele alınır; diğer mezheplerin yaklaşımlarına da yer verilir. Bu yönüyle eser, mezhep içi ihtilafları ve mukayeseli fıkıh tartışmalarını takip etmek için kullanılabilir.
Kâsânî’nin meseleleri ele alış biçimi
Bir konuyu bütün yönleriyle değerlendirmeyi kolaylaştıran tertip anlayışı, genel olarak şu başlıklarda izlenir:
- Tanım: Konunun ne olduğu ve kapsamı açıklanır.
- Rükünler: Konuyu oluşturan temel unsurlar belirlenir.
- Şartlar: Geçerlilik ve yükümlülük şartları incelenir.
- Hükümler: Ortaya çıkan hukukî sonuçlar değerlendirilir.
- Deliller ve ihtilaflar: Farklı görüşlerin dayanakları karşılaştırılır.
Müellif: Alâeddin el-Kâsânî
Melikü’l-Ulemâ lakabıyla tanınan Kâsânî, Hanefî fıkhının önemli müelliflerindendir. Fıkıh eğitimini Alâeddin es-Semerkandî’den almış, Halep’te Halâviyye Medresesi’nde müderrislik yapmıştır. 587 H. / 1191 yılında Halep’te vefat etmiştir. Bedaius-Sanai, onun fıkhî meseleleri tasnif etme ve delillendirme yaklaşımını yansıtan eseridir.
Darü’s-Sirac neşri ve Sait Bektaş tahkiki
Burada sunulan ürün, eserin 14 ciltlik Arapça takımıdır. Tahkik çalışması Sait Bektaş tarafından hazırlanmıştır. Farklı yayınevleri ve farklı cilt sayılarıyla yayımlanan Bedaius-Sanai baskıları arasından seçim yaparken, bu kartın Darü’s-Sirac neşrine ait olduğunu dikkate alabilirsiniz.
Kimler için uygundur?
- Hanefî fıkhı ve İslam hukuku üzerine çalışan araştırmacılar.
- Klasik Arapça fıkıh metinlerini okuyan hocalar ve talebeler.
- Mukayeseli fıkıh ve mezhepler arası görüş ayrılıklarını inceleyenler.
- İlahiyat ve İslami ilimler kütüphaneleri.
- Kütüphanesine temel Hanefî kaynaklarını kazandırmak isteyen okuyucular.
Eser Arapçadır; klasik fıkıh terminolojisine ve Arapça metin okumaya aşinalık, eserden yararlanmayı kolaylaştırır.